กฎหมายที่พักใหม่กำลังเปลี่ยนธุรกิจโรงแรมไทยอย่างไร? Hostel–Boutique Hotel–ที่พักขนาดเล็กควรรู้อะไรบ้าง

อัปเดต 30 กันยายน 2569

ประเทศไทยกำลังเดินหน้าปรับปรุงกฎหมายเกี่ยวกับธุรกิจที่พักครั้งสำคัญ โดยมีการเสนอ ร่างพระราชบัญญัติสถานที่พักแรม พ.ศ. .... เพื่อปรับระบบกำกับดูแลจากเดิมที่เน้น “โรงแรม” ให้ครอบคลุมสถานที่พักรูปแบบใหม่ เช่น Hostel, Boutique Hotel, Homestay และที่พักในรูปแบบ Sharing Economy มากขึ้น

แนวคิดสำคัญคือ ที่พักแต่ละขนาดและแต่ละระดับความเสี่ยงไม่จำเป็นต้องอยู่ภายใต้มาตรฐานเดียวกันทั้งหมด ซึ่งอาจช่วยให้ผู้ประกอบการรายเล็กเข้าสู่ระบบได้ง่ายขึ้น พร้อมกับยกระดับเรื่องความปลอดภัย การจัดเก็บข้อมูลผู้เข้าพัก และการคุ้มครองผู้บริโภค

หมายเหตุสำคัญ: ข้อมูล ณ วันที่เผยแพร่บทความนี้ยังเป็น ร่างกฎหมายที่อยู่ในกระบวนการพิจารณา รายละเอียดอาจเปลี่ยนแปลงได้ ผู้ประกอบการควรตรวจสอบกฎหมายและประกาศอย่างเป็นทางการอีกครั้งก่อนนำไปใช้

ร่างกฎหมายใหม่แบ่งสถานที่พักออกเป็น 3 กลุ่มอย่างไร?

สาระที่น่าสนใจมากสำหรับผู้ประกอบการโรงแรม คือแนวคิดแบ่งสถานที่พักตามขนาด จำนวนผู้เข้าพัก และระดับการกำกับดูแล

จำพวกที่ 1 — แจ้งต่อนายทะเบียน

ตัวอย่างที่ระบุในร่าง ได้แก่ โรงแรมที่มี ไม่เกิน 8 ห้อง และผู้พักไม่เกิน 30 คน รวมถึงบ้านพักหรือห้องพักชั่วคราวที่ผู้ให้บริการมีไม่เกิน 8 หน่วย

กิจการกลุ่มนี้สามารถดำเนินการได้เมื่อแจ้งต่อนายทะเบียนตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

จำพวกที่ 2 — ต้องขึ้นทะเบียน

ตัวอย่างเช่น โรงแรมที่มี มากกว่า 8 ห้อง แต่ไม่เกิน 40 ห้อง หรือมีผู้พักมากกว่า 30 คน แต่ไม่เกิน 150 คน

รวมถึงบ้านพักหรือห้องพักเพื่อการพักอาศัยชั่วคราวที่มีมากกว่า 8 หน่วย แต่ไม่เกิน 40 หน่วย

จำพวกที่ 3 — ต้องได้รับใบอนุญาต

ตัวอย่างเช่น โรงแรมที่มี มากกว่า 40 ห้อง หรือมีผู้พักมากกว่า 150 คน รวมถึงบ้านพักหรือห้องพักชั่วคราวที่มีมากกว่า 40 หน่วย

แนวคิดนี้สะท้อนการเปลี่ยนจากระบบ One Size Fits All ไปสู่การกำกับดูแลตามขนาด ลักษณะกิจการ และความเสี่ยงมากขึ้น

“Super License” คืออะไร?

อีกแนวคิดสำคัญในร่างกฎหมายคือ ใบอนุญาตหลัก หรือ Super License

สำหรับสถานที่พักจำพวกที่ 3 ใบอนุญาตประกอบธุรกิจสถานที่พักแรมอาจทำหน้าที่เป็นใบอนุญาตหลัก และหากผู้ประกอบการแสดงความประสงค์ตั้งแต่ขั้นตอนยื่นคำขอ ก็อาจครอบคลุมใบอนุญาตกิจการที่เกี่ยวข้องได้ถึง 10 กิจการตามหลักเกณฑ์

ตัวอย่างกิจการที่ข่าวรัฐบาลระบุ ได้แก่ ร้านอาหาร สถานประกอบการเพื่อสุขภาพ สระว่ายน้ำ สถานที่ออกกำลังกาย การขายสุรา และกิจการอื่นที่เกี่ยวข้อง

เป้าหมายคือช่วยลดการยื่นขออนุญาตซ้ำซ้อนกับหลายหน่วยงาน

ประเด็นที่ AMPHAN มองว่าสำคัญมาก: โรงแรมกำลังเข้าสู่ระบบ Digital มากขึ้น

นอกจากเรื่องใบอนุญาตแล้ว ร่างกฎหมายยังมีรายละเอียดที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับ Hotel Technology

ร่างกฎหมายกำหนดให้กรมการปกครองจัดทำระบบอิเล็กทรอนิกส์สำหรับการรับแจ้ง การยื่นคำขอ การออกใบรับแจ้ง การขึ้นทะเบียน ใบอนุญาต และการรับเรื่องร้องเรียน โดยใช้ช่องทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลัก

อีกประเด็นหนึ่งที่ผู้ประกอบการควรติดตามคือ ทะเบียนผู้พัก

ตามรายละเอียดในร่าง ผู้ประกอบธุรกิจและผู้จัดการสถานที่พักแรมจะต้องจัดทำทะเบียนผู้พักด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ และส่งข้อมูลทะเบียนผู้พักให้นายทะเบียนทุก 24 ชั่วโมงผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์

สำหรับผู้เข้าพักต่างด้าว นายทะเบียนจะส่งข้อมูลต่อให้สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง

นี่จึงไม่ใช่เพียงการเปลี่ยน “กฎหมายโรงแรม” แต่สะท้อนแนวโน้มที่การบริหารสถานที่พักกำลังพึ่งพา Digital Data และระบบอิเล็กทรอนิกส์ มากขึ้น

โรงแรมขนาดเล็กควรเตรียม Technology อย่างไร?

ในมุมของ AMPHAN Technology ผู้ประกอบการไม่จำเป็นต้องรีบลงทุนระบบขนาดใหญ่เพียงเพราะมีร่างกฎหมายใหม่ แต่ควรเริ่มวางโครงสร้างระบบให้สามารถขยายและเชื่อมต่อกันได้ในอนาคต

สำหรับโรงแรมขนาดเล็กประมาณ 8–40 ห้อง เทคโนโลยีที่ควรพิจารณาตามความเหมาะสมของกิจการ ได้แก่

Digital Door Lock
ช่วยจัดการสิทธิ์การเข้าห้อง ลดปัญหากุญแจแบบเดิม และสามารถออกแบบให้เหมาะกับรูปแบบการ Check-in ของแต่ละโรงแรม

PMS / ระบบบริหารห้องพัก
ช่วยจัดการข้อมูลห้องพัก การเข้าพัก การ Check-in/Check-out และข้อมูลการดำเนินงาน

Self Check-in
เหมาะกับโรงแรมบางประเภทที่ต้องการลดภาระ Front Desk หรือรองรับการเข้าพักนอกเวลาทำการ

Hotel Energy Management System
ช่วยควบคุมการใช้ไฟฟ้าภายในห้องพักตามสถานะการใช้งานจริง ซึ่งมีความสำคัญต่อโรงแรมขนาดเล็กที่ต้องควบคุม Operating Cost

Housekeeping Management System
ช่วยให้สถานะห้องและงานแม่บ้านถูกส่งเข้าสู่ระบบ ลดการประสานงานด้วยโทรศัพท์หรือกระดาษ

อย่างไรก็ตาม ระบบที่เหมาะสมควรออกแบบตาม จำนวนห้อง รูปแบบบริการ จำนวนพนักงาน งบประมาณ และ Customer Journey ของแต่ละโรงแรม ไม่จำเป็นต้องติดตั้งทุกระบบเหมือนกัน

ทำไมเรื่องนี้จึงเป็นโอกาสของ Boutique Hotel และโรงแรมขนาดเล็ก?

หากร่างกฎหมายผ่านและรายละเอียดสุดท้ายยังคงแนวทางการกำกับดูแลตามขนาดและความเสี่ยง ผู้ประกอบการที่พักขนาดเล็กบางประเภทอาจมีเส้นทางเข้าสู่ระบบที่เหมาะสมกับขนาดกิจการมากขึ้น

แต่การเข้าสู่ระบบไม่ได้หมายถึงเพียงการได้รับอนุญาตเท่านั้น

ผู้ประกอบการยังต้องคำนึงถึง ความปลอดภัย ข้อมูลผู้เข้าพัก การบริการ การจัดการต้นทุน และประสบการณ์ของลูกค้า

ดังนั้นโรงแรมขนาดเล็กในอนาคตอาจไม่จำเป็นต้องมีระบบที่ “ใหญ่” แต่ควรมีระบบที่ Lean + Digital + Connected

FAQ: คำถามที่ผู้ประกอบการโรงแรมควรรู้

กฎหมายใหม่นี้มีผลบังคับใช้แล้วหรือยัง?

ยังไม่ใช่กฎหมายที่มีผลบังคับใช้ ณ วันที่บทความนี้เผยแพร่ ข่าวรัฐบาลวันที่ 29 กันยายน 2569 ระบุว่าเป็นการเสนอร่างพระราชบัญญัติสถานที่พักแรม พ.ศ. .... เพื่อขอความเห็นชอบในหลักการ และยังมีกระบวนการพิจารณารายละเอียดต่อไป

โรงแรมไม่เกิน 8 ห้องไม่ต้องขออนุญาตแล้วใช่หรือไม่?

ไม่ควรสรุปเช่นนั้นในขณะนี้ ร่างกฎหมายเสนอให้สถานที่พักบางประเภทในกลุ่มนี้ใช้ระบบ แจ้งต่อนายทะเบียน แต่ต้องรอข้อความกฎหมายและกฎหมายลำดับรองฉบับสุดท้ายก่อนนำไปปฏิบัติจริง

โรงแรม 20 ห้องอยู่กลุ่มไหน?

ตามรายละเอียดของร่างที่รัฐบาลเผยแพร่ โรงแรมมากกว่า 8 ห้องแต่ไม่เกิน 40 ห้องอยู่ในตัวอย่างของ สถานที่พักแรมจำพวกที่ 2 ซึ่งต้องขึ้นทะเบียนก่อนดำเนินการ อย่างไรก็ตาม ต้องตรวจสอบเงื่อนไขอื่นร่วมด้วยเมื่อกฎหมายฉบับสุดท้ายประกาศใช้

โรงแรม 50 ห้องอยู่กลุ่มไหน?

ตามร่างที่เผยแพร่ โรงแรมมากกว่า 40 ห้องเข้าลักษณะ สถานที่พักแรมจำพวกที่ 3 ซึ่งเป็นกิจการที่ต้องได้รับใบอนุญาตก่อนดำเนินการ

โรงแรมจะต้องส่งข้อมูลผู้เข้าพักทุกวันหรือไม่?

ร่างกฎหมายระบุแนวทางให้จัดทำทะเบียนผู้พักด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์และส่งข้อมูลให้นายทะเบียน ทุก 24 ชั่วโมง แต่เนื่องจากยังเป็นร่างกฎหมาย ผู้ประกอบการควรรอหลักเกณฑ์และระบบที่หน่วยงานรัฐประกาศใช้อย่างเป็นทางการ

โรงแรมควรรีบซื้อระบบใหม่เพื่อรองรับกฎหมายนี้หรือไม่?

ยังไม่ควรลงทุนเพียงเพราะข่าวร่างกฎหมาย แต่เป็นช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับ ประเมิน Digital Readiness ของโรงแรม เช่น ระบบทะเบียนผู้พัก PMS, Digital Door Lock, Self Check-in และระบบบริหารจัดการอื่น เพื่อให้การลงทุนใหม่สามารถเชื่อมต่อและขยายระบบในอนาคตได้

AMPHAN Technology มองการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้อย่างไร?

การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้สะท้อนแนวโน้มสำคัญว่า ธุรกิจที่พักของไทยกำลังเข้าสู่ระบบที่เป็น Digital และ Data-driven มากขึ้น

สำหรับโรงแรมขนาดเล็ก เทคโนโลยีที่เหมาะสมไม่จำเป็นต้องซับซ้อนหรือมีราคาแพงที่สุด แต่ควรเลือกเทคโนโลยีที่แก้ Pain Point จริงของกิจการ สามารถเริ่มจากระบบขนาดเล็ก และขยายได้เมื่อธุรกิจเติบโต

AMPHAN Technology พัฒนาเทคโนโลยีสำหรับธุรกิจโรงแรมในประเทศไทยมากกว่า 30 ปี ตั้งแต่ระบบบริหารห้องพัก ระบบประหยัดพลังงาน Digital Door Lock, Self Check-in, Housekeeping ไปจนถึงระบบ Smart Hotel

หากกำลังสร้างโรงแรมใหม่หรือปรับปรุงโรงแรมเดิม สามารถให้ทีม AMPHAN ช่วยประเมินระบบที่เหมาะกับจำนวนห้องและรูปแบบการให้บริการก่อนตัดสินใจลงทุนได้

แหล่งข้อมูล: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ข่าวรัฐบาลไทย วันที่ 29 กันยายน 2569 — “รัฐบาลเดินหน้าปฏิรูปกฎหมายที่พักครั้งใหญ่...”
บทความนี้เป็นการสรุปและวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อการวางแผนธุรกิจ ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย